Bezpłatne badania profilaktyczne na NFZ w 2026

Bezpłatne badania profilaktyczne na NFZ obejmują obecnie sześć głównych programów: Moje Zdrowie (bilans od 20. roku życia), test HPV HR i mammografię dla kobiet, kolonoskopię przesiewową, ChUK oraz program POChP — do żadnego z nich nie jest potrzebne skierowanie. Każdy program ma jednak własne kryteria wieku, odstępu od poprzedniego badania i miejsca realizacji, a placówka sprawdza uprawnienia i historię udziału. Poniższa mapa przedstawia stan na sierpień 2026 roku.

Najważniejsze programy w jednej tabeli

Program lub badanie	Dla kogo	Jak często	Skierowanie
Moje Zdrowie	od 20 lat	co 5 lat w wieku 20–49; co 3 lata od 50 lat	nie, potrzebna ankieta
Test HPV HR	kobiety 25–64 lata	zwykle co 5 lat po wyniku ujemnym	nie
Mammografia	kobiety 45–74 lata	zwykle co 2 lata	nie
Kolonoskopia	osoby 50–65 lat; 40–49 lat przy raku jelita grubego u krewnego I stopnia	po co najmniej 10 latach od poprzedniej kolonoskopii	nie
ChUK	osoby 35–65 lat bez określonych rozpoznań	co 5 lat	nie
Program POChP	palący dorośli; spirometria u części osób 40–65 lat	zgodnie z kryteriami programu	nie

Kryteria wynikają z aktualnej mapy programów NFZ i stron poszczególnych świadczeń^1,2.

Program Moje Zdrowie od 20. roku życia

Bilans zaczyna się od ankiety w IKP, mojeIKP albo przychodni POZ. Podstawowy zakres obejmuje badania krwi i moczu, pomiary oraz wizytę podsumowującą. Badania rozszerzone dobiera się na podstawie wieku i odpowiedzi, dlatego nie każdy otrzymuje ten sam zestaw.

Program realizuje każda placówka POZ. Zlecenie po ankiecie nie jest e-skierowaniem widocznym w zwykłej zakładce skierowań.

Przesiew raka szyjki macicy, piersi i jelita grubego

Od 1 sierpnia 2026 roku podstawowym badaniem programu raka szyjki macicy jest test HPV HR dla kobiet w wieku 25–64 lat. Mammografia obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat, standardowo co dwa lata. Oba świadczenia są umawiane w centralnej e-rejestracji i nie wymagają skierowania.

Kolonoskopia przesiewowa dotyczy osób bez objawów w wieku 50–65 lat oraz młodszej grupy 40–49 lat przy raku jelita grubego u krewnego pierwszego stopnia. Do ośrodka programu zgłasza się bez skierowania. Narodowy Portal Onkologiczny udostępnia wyszukiwarkę programów według wieku i płci³.

ChUK i profilaktyka chorób odtytoniowych

ChUK jest oceną ryzyka sercowo-naczyniowego w POZ dla osób 35–65 lat, które spełniają kryteria programu. Obejmuje wywiad, pomiary i badania laboratoryjne, w tym lipidogram; znaczenie HDL, LDL i cholesterolu nie-HDL wyjaśniamy w osobnym artykule. Program nie zastępuje opieki nad już rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową, cukrzycą, przewlekłą chorobą nerek lub rodzinną hipercholesterolemią.

Program chorób odtytoniowych oferuje poradnictwo palącym dorosłym. Zakwalifikowane osoby w wieku 40–65 lat mogą mieć wykonaną spirometrię w części dotyczącej POChP. Program realizują wybrane placówki z umową, dlatego trzeba sprawdzić lokalnego realizatora.

Program profilaktyki raka płuca z NDTK

Niskodawkowa tomografia komputerowa płuc jest przeznaczona dla ściśle określonych osób z historią palenia, a nie dla wszystkich dorosłych. GIS podaje jako główną grupę wiek 55–74 lata, w określonych sytuacjach od 50 lat, oraz dodatkowe kryteria narażenia⁴.

Dostępność programu i lista realizatorów zmieniały się w związku z przejściem od pilotażu do szerszego modelu. Zanim zaplanujesz to badanie, potwierdź kryteria i najbliższą placówkę w oficjalnej wyszukiwarce NFZ albo w swoim oddziale wojewódzkim. Zwykłe RTG klatki piersiowej nie jest zamiennikiem NDTK w programie przesiewowym.

Które badania są naprawdę bez skierowania

Brak skierowania dotyczy wejścia do wymienionych programów, jeżeli spełnione są kryteria. Nie oznacza prawa do dowolnego badania poza programem. Badanie zlecone w zwykłej opiece POZ lub specjalistycznej wynika z oceny medycznej i może wymagać skierowania.

Osoba z objawami powinna zgłosić się do lekarza, a nie próbować dopasować objaw do programu przesiewowego. Przesiew jest przeznaczony dla osób bez objawów i ma inną ścieżkę niż diagnostyka.

Gdzie sprawdzić placówkę i termin

Najpewniejsze punkty startowe to:

wyszukiwarka „Gdzie się leczyć” NFZ dla ChUK, POChP i kolonoskopii;
centralna e-rejestracja w IKP lub mojeIKP dla mammografii i HPV HR;
własna przychodnia POZ dla programu Moje Zdrowie;
mapa Narodowego Portalu Onkologicznego dla programów przesiewowych.

Nie warto przepisywać list placówek do własnych notatek, ponieważ umowy i terminy się zmieniają. Aktualna wyszukiwarka jest bezpieczniejsza niż nieaktualny wykaz. Wyniki wykonanych badań, o ile placówka przekazała je do systemu, znajdziesz później w IKP i mojeIKP. We wrześniu 2026 roku część uprawnionych dostaje też imienne zaproszenia SMS-em w ramach kampanii „Profilaktyka – podaj dalej”.

Najczęstsze pytania

Czy do badań profilaktycznych na NFZ trzeba mieć skierowanie? Do wymienionych programów przesiewowych wchodzi się bez skierowania — wystarczy spełniać kryteria wieku i odstępu od poprzedniego badania¹. W programie Moje Zdrowie rolę „wejścia” pełni ankieta, a zlecenie wystawia przychodnia POZ.

Skąd mam wiedzieć, które programy mnie obejmują? Najprościej sprawdzić wiek i płeć w tabeli powyżej albo skorzystać z wyszukiwarki Narodowego Portalu Onkologicznego, która filtruje programy według wieku i płci³. Praktyczne zestawienia według wieku znajdziesz też w naszych przewodnikach: badania po 40. i badania po 60. roku życia.

Co jeśli nie mieszczę się w kryteriach wiekowych programu? Kryteria dotyczą finansowania w ramach konkretnego programu, a nie medycznej zasadności badania. Poza programem badanie może zlecić lekarz POZ w ramach zwykłej opieki — punktem startowym jest wizyta kontrolna w POZ.