Jakie badania po 60. roku życia? Programy i bilans dla seniorów

Po 60. roku życia profilaktyka powinna obejmować nie tylko badania laboratoryjne i przesiew onkologiczny. Równie ważne są pamięć, sprawność, ryzyko upadków, wzrok, słuch, odżywienie, szczepienia i bezpieczne stosowanie leków. Zakres kontroli zależy bardziej od stanu zdrowia niż od samego wieku metrykalnego.

Programy, z których można skorzystać po 60. roku życia

• Moje Zdrowie jest dostępne co 3 lata od 50. roku życia. U osób od 60. roku życia, u których ankieta wykaże ryzyko zaburzeń funkcji poznawczych, podczas wizyty podsumowującej wykonuje się ocenę skalą mini-COG⁴.
• Mammografia obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat, zwykle co 2 lata.
• Test HPV HR dotyczy kobiet w wieku 25–64 lat.
• Kolonoskopia przesiewowa jest dostępna do 65. roku życia przy spełnieniu kryteriów programu.
• ChUK obejmuje osoby do 65. roku życia, które spełniają kryteria i nie mają określonych rozpoznań wyłączających.

Granice wieku są różne, dlatego po 64., 65. i 74. roku życia warto sprawdzić w aktualnej mapie programów profilaktycznych, które programy nadal obowiązują². Zakończenie programu nie oznacza zakończenia opieki — dalsze badania mogą wynikać ze wskazań lekarskich.

Bilans, który kończy się planem działania

W programie Moje Zdrowie ankieta prowadzi do zlecenia badań i wizyty podsumowującej. Indywidualny Plan Zdrowotny może zawierać porady, zalecane działania profilaktyczne i skierowanie na dalszą diagnostykę¹.

Na wizytę dobrze przynieść pełną listę leków, również dostępnych bez recepty, oraz informację o upadkach, problemach z pamięcią, spadku masy ciała, pogorszeniu słuchu lub wzroku. Te dane bywają ważniejsze niż sam „pakiet seniora”.

Co kontrolować poza programami

Lekarz dobiera częstotliwość pomiaru ciśnienia, glikemii, lipidów, czynności nerek i innych parametrów do chorób oraz leczenia. W przypadku wielolekowości warto okresowo sprawdzać, czy dawkowanie i połączenia pozostają zasadne. Nie należy samodzielnie odstawiać leków przed pobraniem.

Istotny jest też coroczny przegląd szczepień, zdrowia jamy ustnej, aktywności i ryzyka upadków. Badanie gęstości kości nie jest automatycznym testem dla każdej osoby po sześćdziesiątce — decyzja zależy od płci, wieku, złamań i innych czynników ryzyka; to samo dotyczy oznaczenia witaminy D, które zleca się przy wskazaniach, a nie rutynowo.

Gdy potrzebne jest wsparcie bliskiej osoby

Pacjent może upoważnić zaufaną osobę do dostępu do wybranych danych w IKP oraz pomocy w obsłudze e-skierowań i zapisów. Zakres i czas upoważnienia można zmienić albo cofnąć³. Taka pomoc nie odbiera pacjentowi prawa do informacji i samodzielnych decyzji.

Nowe osłabienie, splątanie, utrata sprawności, ból w klatce piersiowej, duszność lub objawy udaru nie są sprawą profilaktycznego kalendarza — wymagają pilnej oceny medycznej.