Erytrocyty RBC niskie i wysokie — co oznaczają

Erytrocyty to czerwone krwinki oznaczane jako RBC. Ich liczba pomaga ocenić układ odpowiedzialny za transport tlenu, ale niski RBC nie jest sam w sobie definicją anemii, a wysoki nie zawsze oznacza nadprodukcję krwinek. Najważniejsze są równoczesne wartości hemoglobiny, hematokrytu, MCV oraz stan nawodnienia.

Najważniejsze informacje

RBC podaje liczbę czerwonych krwinek w jednostce objętości krwi.
Hemoglobina jest głównym parametrem używanym do rozpoznawania niedokrwistości³.
Niski RBC może towarzyszyć utracie krwi, niedoborom, chorobom przewlekłym, hemolizie lub słabszej pracy szpiku.
Wysoki RBC może być skutkiem odwodnienia, przewlekłego niedotlenienia, palenia, pobytu na wysokości albo nadmiernej produkcji krwinek.
Wynik trzeba czytać z HGB, HCT, MCV, MCH, MCHC i RDW¹.
Żelazo ma sens tylko po potwierdzeniu jego niedoboru i ustaleniu przyczyny.

Co oznacza RBC w morfologii

Erytrocyty przenoszą tlen z płuc do tkanek dzięki zawartej w nich hemoglobinie. Analizator liczy komórki w próbce krwi pełnej i podaje wynik najczęściej w T/l albo mln/µl. To dwa sposoby zapisu tej samej wielkości.

RBC jest jednym z elementów morfologii krwi. Pozostałe parametry opisują ilość hemoglobiny, udział erytrocytów w objętości krwi oraz wielkość i zróżnicowanie komórek. Z tego powodu jedna liczba nie wystarcza do rozpoznania przyczyny odchylenia.

Erytrocyty — norma dla kobiet i mężczyzn

Zakres RBC zależy od płci, wieku, ciąży, wysokości zamieszkania, metody i laboratorium. Medycyna Praktyczna podaje orientacyjnie 3,5–5,2 mln/µl dla kobiet oraz 4,2–5,4 mln/µl dla mężczyzn, ale w praktyce należy użyć zakresu umieszczonego obok wyniku².

U dziecka obowiązuje zakres właściwy dla wieku. W ciąży zwiększenie objętości osocza może obniżać część parametrów czerwonokrwinkowych. PTDL zaleca uwzględnianie odrębności wieku, płci i ciąży przy ustalaniu wartości odniesienia¹.

Erytrocyty niskie — możliwe przyczyny

Obniżona liczba RBC może wystąpić, gdy organizm produkuje za mało krwinek, traci je albo szybciej je niszczy. Możliwe przyczyny obejmują:

utratę krwi, także przewlekłą i niewidoczną;
niedobór żelaza, witaminy B12 lub folianów;
choroby przewlekłe i stan zapalny;
przewlekłą chorobę nerek z mniejszą produkcją erytropoetyny;
hemolizę, czyli przyspieszony rozpad erytrocytów;
zaburzenia pracy szpiku;
przewodnienie i fizjologiczne rozcieńczenie krwi w ciąży.

Niski RBC nie zawsze oznacza niedokrwistość. O jej obecności rozstrzyga przede wszystkim stężenie hemoglobiny z uwzględnieniem grupy pacjenta³. Z kolei MCV pomaga podzielić niedokrwistości według wielkości krwinek.

Erytrocyty wysokie — możliwe przyczyny

Wysoki RBC może wynikać z zagęszczenia krwi, gdy ubywa osocza, albo z rzeczywistego zwiększenia produkcji erytrocytów. Lekarz bierze pod uwagę między innymi:

odwodnienie po wymiotach, biegunce, gorączce lub znacznym poceniu;
palenie tytoniu;
pobyt na dużej wysokości;
przewlekłe niedotlenienie w chorobach płuc, serca lub bezdechu sennym;
stosowanie testosteronu lub erytropoetyny;
rzadziej czerwienicę prawdziwą i inne choroby krwi.

Medycyna Praktyczna wskazuje odwodnienie i przewlekłe niedotlenienie jako ważne przyczyny podwyższonych parametrów czerwonokrwinkowych². Wynik ocenia się razem z hematokrytem i hemoglobiną.

RBC a hemoglobina i MCV

Liczba komórek nie opisuje ich wielkości ani zawartości hemoglobiny. Można mieć dużo małych erytrocytów, a mimo to niską hemoglobinę, albo mniejszą liczbę dużych krwinek. Dlatego:

HGB mówi o stężeniu hemoglobiny;
HCT — o udziale erytrocytów w objętości krwi;
MCV — o średniej wielkości krwinki;
MCH i MCHC — o hemoglobinie w krwince;
RDW — o zróżnicowaniu ich wielkości.

Taki układ pomaga rozróżniać możliwe przyczyny, lecz nie zastępuje badań żelaza, witamin, nerek czy oceny krwawienia.

Jak podnieść erytrocyty

Nie należy dobierać suplementu do samego RBC. Jeśli przyczyną jest niedobór żelaza, leczenie wymaga potwierdzenia niedoboru, zwykle między innymi przez ocenę ferrytyny, oraz znalezienia źródła utraty żelaza. Przy niedoborze B12 lub folianów stosuje się inne postępowanie.

Przy chorobie nerek, hemolizie, utracie krwi lub problemie ze szpikiem suplement żelaza może nie rozwiązać przyczyny. Zbilansowana dieta wspiera krwiotworzenie, ale nie zastępuje leczenia istotnej anemii.

Co zrobić z odchyleniem

Sprawdź HGB, HCT, MCV i RDW, porównaj wcześniejsze wyniki i oceń okoliczności nawodnienia. Zabierz lekarzowi cały raport oraz listę leków. Pilnej pomocy wymagają duszność spoczynkowa, ból w klatce, omdlenie, widoczne krwawienie, smolisty stolec albo nagłe pogorszenie stanu.

Przy łagodnym wyniku lekarz może zalecić powtórzenie badania w porównywalnych warunkach. Kolejność samodzielnej kontroli raportu opisuje poradnik jak czytać wyniki badań krwi.