Holter EKG: co wykrywa, jak wygląda badanie i kiedy jest na NFZ

Holter EKG to badanie, w którym niewielki rejestrator przez 24–48 godzin bez przerwy zapisuje rytm serca, a pacjent w tym czasie normalnie żyje: pracuje, chodzi, śpi¹. Lekarz zleca je m.in. przy kołataniu serca i omdleniach¹, czyli wtedy, gdy zaburzenia rytmu pojawiają się napadowo i krótkie EKG spoczynkowe w gabinecie może ich nie uchwycić³. Na NFZ Holtera EKG zleca lekarz specjalista, np. kardiolog, a w przychodniach z opieką koordynowaną także lekarz POZ, który może skierować na zapis 24-, 48- lub 72-godzinny^8,9.

Najważniejsze informacje

• Holter EKG rejestruje elektryczną pracę serca podczas codziennych zajęć, a nie tylko w krótkim zapisie w gabinecie¹.
• Wykrywa zaburzenia rytmu, m.in. migotanie przedsionków, zbyt wolny rytm serca i częstoskurcze¹.
• Badanie jest bezbolesne i nie wymaga przygotowania, ale z rejestratorem nie można się kąpać ani brać prysznica¹.
• W czasie zapisu prowadzi się dzienniczek: co się robiło i co się czuło¹.
• Holter EKG nie mierzy ciśnienia. Do tego służy osobne badanie, potocznie nazywane holterem ciśnieniowym⁷.
• Na NFZ skierowanie wystawia lekarz specjalista, np. kardiolog, albo lekarz POZ w ramach opieki koordynowanej^8,9.

Co to jest Holter EKG i czym różni się od zwykłego EKG

Holter EKG polega na ciągłym zapisie pracy serca na niewielkim urządzeniu, które przypina się do paska i łączy elektrodami z klatką piersiową⁵. Zwykłe EKG trwa kilka minut i pokazuje pracę serca tylko w chwili badania. Wiele arytmii pojawia się jednak napadowo, nawet tylko przez kilka minut na dobę, i w EKG wykonanym podczas wizyty trudno je wychwycić³. Przy rzadziej występujących zaburzeniach rytmu potrzebna jest więc długotrwała rejestracja EKG³.

	EKG spoczynkowe	Holter EKG
Czas zapisu	kilka minut w gabinecie	zwykle 24–48 godzin1, na NFZ także 72 godziny8
Warunki	leżenie w spoczynku	zwykłe codzienne zajęcia1
Co pokazuje najlepiej	stałe zmiany w zapisie	zaburzenia rytmu, które pojawiają się i znikają3

Co wykrywa Holter EKG

Holter EKG rejestruje zaburzenia rytmu serca¹, między innymi:

• migotanie lub trzepotanie przedsionków,
• częstoskurcz wieloogniskowy przedsionkowy,
• napadowy częstoskurcz nadkomorowy,
• zbyt wolny rytm serca (bradykardię),
• częstoskurcz komorowy.

Niektóre zmiany w zapisie mogą też wskazywać, że serce jest niedotlenione¹. Dzięki dzienniczkowi lekarz sprawdza, co działo się w sercu dokładnie wtedy, gdy pacjent czuł kołatanie czy zawroty głowy¹.

Czego Holter EKG nie wykryje

Holter rejestruje tylko to, co wydarzy się w czasie zapisu. Gdy objawy pojawiają się rzadziej niż raz dziennie, lekarz może zlecić rejestrator zdarzeń, który nosi się do 30 dni². Prawidłowy wynik Holtera nie wyklucza więc arytmii, która w czasie badania się nie pojawiła.

Czy Holter EKG wykryje bezdech senny

Nie. Holter EKG rejestruje elektryczną pracę serca, a nie oddech¹, dlatego bezdech senny rozpoznaje się w badaniu snu. Najdokładniejsza jest polisomnografia⁶. Prostsza poligrafia w typowych przypadkach wystarcza do rozpoznania i można ją wykonać w domu⁶.

Czy Holter EKG mierzy ciśnienie

Nie. Całodobowy pomiar ciśnienia to osobne badanie z mankietem na ramieniu (ABPM), potocznie nazywane holterem ciśnieniowym. Od nazwiska Normana Holtera pochodzą nazwy różnych metod całodobowego monitorowania, choć on sam opracował metodę całodobowego zapisu EKG⁷.

Kiedy lekarz zleca Holtera EKG

Holter EKG pomaga m.in. znaleźć przyczynę objawów, które mogą wynikać z zaburzeń rytmu, takich jak kołatanie serca i omdlenia¹. Stosuje się go też po zawale serca i po rozpoczęciu nowego leku na serce¹.

Przy napadowym kołataniu serca Holter może być konieczny⁴. Przy podejrzeniu migotania przedsionków podstawą rozpoznania jest EKG, a w razie potrzeby lekarz może zlecić także badanie holterowskie⁵. W poszukiwaniu przyczyny kołatania lekarz zleca też badania krwi, m.in. morfologię, elektrolity, TSH i glukozę⁴.

Kołatanie serca zawsze wymaga konsultacji z lekarzem. Jeśli pojawia się rzadko, samo ustępuje i nie jest bardzo uciążliwe, pierwszym krokiem jest lekarz rodzinny⁴.

Nie czekaj na termin Holtera, jeśli nagłemu, silnemu kołataniu serca towarzyszą inne niepokojące objawy, np. ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie lub spadek ciśnienia. Wtedy trzeba wezwać pogotowie albo pojechać do szpitala⁴.

Jak wygląda badanie Holter EKG

1. W pracowni przykleja się elektrody na klatkę piersiową i łączy je przewodami z małym rejestratorem zasilanym z baterii. Rejestrator nosi się w kieszeni albo w etui na pasku lub na szyi¹. U niektórych osób trzeba wcześniej ogolić fragment klatki piersiowej, żeby elektrody dobrze się trzymały¹.
2. Personel uruchamia aparat i pokazuje, jak przykleić elektrodę, która się odklei¹.
3. Przez cały czas zapisu, zwykle dobę lub dwie, wykonuje się zwykłe codzienne czynności¹. Jeśli objawy pojawiały się dotąd przy wysiłku, lekarz może poprosić o wysiłek w czasie zapisu¹.
4. W dzienniczku zapisuje się, co się robiło i jak się czuło: kiedy pojawiło się kołatanie, zawroty głowy czy duszność, kiedy był wysiłek, stres, sen¹.
5. Po zakończeniu zapisu oddaje się rejestrator, a lekarz analizuje nagranie¹.

Badanie jest bezbolesne¹. Rzadko elektrody podrażniają skórę i wtedy warto powiedzieć o tym w pracowni¹.

Przygotowanie i codzienne życie z Holterem

Holter EKG nie wymaga specjalnego przygotowania¹. Kilka rzeczy warto jednak wiedzieć przed badaniem i w jego trakcie.

• Weź prysznic przed założeniem aparatu. W czasie badania nie można się kąpać ani brać prysznica, a rejestratora nie wolno zamoczyć¹.
• Powiedz o uczuleniu na plastry, jeśli je masz¹.
• Ubierz się wygodnie. Koszula lub bluzka rozpinana z przodu ułatwia założenie elektrod, a pasek przyda się do rejestratora.
• Przygotuj się na gorszy sen. Aparat musi być blisko ciała, co może przeszkadzać w zasypianiu¹.
• Dbaj o ciągłość zapisu. Jeśli elektroda się odklei, przyklej ją tak, jak pokazano w pracowni. Gdy aparat wyłączy się przed końcem badania, skontaktuj się z pracownią¹.

Czy rejestrator wydaje dźwięki, zależy od modelu. Zapytaj o to przy zakładaniu, razem z pytaniem, czego unikać w czasie zapisu.

Wynik Holtera EKG

Wynik opisuje lekarz. Prawidłowy wynik oznacza brak istotnych zaburzeń rytmu i częstość pracy serca, która nie jest ani zbyt wolna, ani zbyt szybka. Tętno naturalnie zmienia się w zależności od aktywności¹.

Pojedyncze dodatkowe pobudzenia komorowe mogą występować także w zdrowym sercu³. Czy ich liczba i rodzaj mają znaczenie, ocenia lekarz na podstawie objawów, dzienniczka i innych badań, dlatego wynik najlepiej omówić z lekarzem, który zlecił badanie.

Holter EKG na NFZ i prywatnie

Na NFZ Holtera EKG zleca lekarz specjalista, np. kardiolog⁹. Do kardiologa potrzebne jest skierowanie, bo nie ma go na liście specjalistów przyjmujących bez skierowania¹⁰. Drugą drogą jest opieka koordynowana w POZ. Lekarz rodzinny może wtedy zlecić Holter EKG na 24, 48 lub 72 godziny oraz holter ciśnieniowy⁸. Wcześniej na te badania kierował tylko specjalista⁹.

Droga	Kto zleca	Na co zwrócić uwagę
Opieka koordynowana w POZ	lekarz rodzinny, gdy jest to medycznie uzasadnione9	nie każda przychodnia ją prowadzi, bo jej wprowadzenie jest dobrowolne9; badanie można wykonać w dowolnej placówce z umową z NFZ8
Poradnia kardiologiczna	kardiolog	do kardiologa potrzebne jest skierowanie10
Prywatnie	zależy od placówki; zapytaj, czy potrzebne jest skierowanie	cena zależy od placówki i długości zapisu

Jak działa skierowanie i co jeszcze może zlecić lekarz rodzinny, wyjaśniamy w artykule o badaniach na NFZ w POZ.

Holter ciśnieniowy (ABPM)

Holter ciśnieniowy to 24-godzinny ambulatoryjny pomiar ciśnienia tętniczego, w skrócie ABPM⁷. Aparat z mankietem na ramieniu mierzy ciśnienie wielokrotnie w ciągu doby, zwykle co 15 minut w dzień i co 30 minut w nocy⁷. Zakłada się go rano i oddaje następnego dnia po 24 godzinach, a w tym czasie prowadzi się dzienniczek: odpoczynek, wysiłek, pory przyjmowania leków, posiłki i sytuacje stresowe⁷.

Lekarz zleca ABPM, gdy uznaje, że pomiar w gabinecie nie oddaje rzeczywistego ciśnienia⁷. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy⁷:

• wyniki kolejnych pomiarów w gabinecie różnią się o ponad 20 mm Hg albo pomiary w gabinecie i w domu bardzo się różnią,
• ciśnienie w gabinecie jest wysokie, choć ryzyko sercowo-naczyniowe jest małe,
• pojawiają się objawy okresowych spadków ciśnienia, takie jak zawroty głowy, omdlenia czy upadki,
• występuje cukrzyca, zwłaszcza typu 1 lub w ciąży,
• podejrzewa się duże wahania ciśnienia w nocy.

ABPM pozwala też ocenić ciśnienie podczas snu⁷. Na NFZ jest dostępny w poradniach specjalistycznych i w POZ w ramach opieki koordynowanej^11,8. Jak wynik ABPM wpływa na rozpoznanie, opisujemy w artykule o nadciśnieniu tętniczym. O domowych pomiarach ciśnienia piszemy w poradniku o pomiarze ciśnienia.

Co dalej

Jeśli kołatanie serca albo nierówny puls powracają, umów się na wizytę u lekarza rodzinnego i zapisuj, kiedy i w jakich sytuacjach pojawiają się objawy. Takie notatki pomogą przy decyzji o Holterze, a potem przy wypełnianiu dzienniczka. Nagłe, silne kołatanie z omdleniem, bólem w klatce piersiowej lub dusznością wymaga wezwania pogotowia. Jak nierówny puls wiąże się z ryzykiem udaru, wyjaśniamy w artykule o udarze mózgu.