Anty-HCV - co wykrywa badanie przeciwciał?

Badanie anty-HCV wykrywa przeciwciała wytworzone po kontakcie z wirusem zapalenia wątroby typu C. Jest badaniem wstępnym: obecność przeciwciał nie potwierdza jeszcze aktywnego zakażenia, a ich brak nie zawsze wyklucza bardzo niedawny kontakt z wirusem. Aktywne zakażenie rozpoznaje się na podstawie dalszej diagnostyki, przede wszystkim oznaczenia materiału genetycznego HCV RNA⁴.

Najważniejsze informacje

Anty-HCV są przeciwciałami, a nie samym wirusem.
Wynik reaktywny wymaga potwierdzenia testem wykrywającym HCV RNA⁴.
Badanie wykonuje się z krwi.
Anty-HCV może wejść do pakietu rozszerzonego programu Moje Zdrowie po ocenie ankiety, ale nie jest zlecane automatycznie wszystkim uczestnikom¹.
Wyniku nie należy interpretować bez konsultacji, zwłaszcza po niedawnym narażeniu albo przy leczeniu obniżającym odporność.

Co wykrywa test anty-HCV

Wirus HCV może wywoływać wirusowe zapalenie wątroby typu C. Układ odpornościowy wytwarza przeciwciała skierowane przeciw jego składnikom. Test anty-HCV sprawdza, czy takie przeciwciała są obecne w badanej próbce. Odpowiada więc na inne pytanie niż białko C-reaktywne (CRP), które jest nieswoistym wskaźnikiem stanu zapalnego i nie wykrywa zakażenia HCV.

Przeciwciała świadczą o odpowiedzi organizmu na kontakt z wirusem, a nie o tym, czy wirus nadal znajduje się we krwi. Ich obecność informuje o przebytym kontakcie z HCV oraz o zakażeniu aktywnym, przewlekłym albo przebytym w przeszłości³. Określenie „marker wirusowego zapalenia wątroby” nie oznacza markera nowotworowego — te grupy badań odpowiadają na inne pytania. Dodatni lub reaktywny wynik testu przesiewowego nie jest równoznaczny z aktywnym WZW C. Samych badań serologicznych nie da się użyć do odróżnienia zakażenia przebytego od aktywnego⁴.

Dlaczego po reaktywnym anty-HCV wykonuje się HCV RNA

Badanie HCV RNA wykrywa materiał genetyczny wirusa. Jego obecność we krwi wskazuje na aktywne zakażenie, dlatego test służy do potwierdzenia znaczenia reaktywnego wyniku anty-HCV⁴.

Schemat postępowania obejmuje zwykle dwa etapy:

badanie przesiewowe w kierunku przeciwciał anty-HCV;
oznaczenie HCV RNA, jeżeli przeciwciała zostały wykryte.

Dalsze zlecenie i omówienie wyniku prowadzi lekarz. Kolejność może być inna w szczególnych sytuacjach, na przykład przy podejrzeniu bardzo świeżego zakażenia lub zaburzeniach odporności, ponieważ przeciwciała potrzebują czasu, aby osiągnąć poziom wykrywalny. Termin badania po możliwym narażeniu należy ustalić indywidualnie.

Anty-HCV w programie Moje Zdrowie

Oznaczenie przeciwciał anty-HCV znajduje się w rozszerzonym zakresie programu Moje Zdrowie. Badanie może zostać zlecone na podstawie odpowiedzi udzielonych w ankiecie i oceny czynników ryzyka². Nie należy go traktować jako stałej części podstawowego pakietu dla każdej osoby dorosłej. Poza programem lekarz zleca anty-HCV między innymi wtedy, gdy trzeba wyjaśnić przyczynę podwyższonego ALAT i AspAT.

Wynik zostaje omówiony podczas wizyty podsumowującej. Jeżeli placówka przekazała dokument do systemu, znajdziesz go także na Internetowym Koncie Pacjenta. Wynik niereaktywny, reaktywny albo niejednoznaczny należy odczytywać zgodnie z opisem zastosowanym przez laboratorium. W razie wykrycia przeciwciał ustala się badanie potwierdzające, a nie rozpoznaje zakażenie na podstawie jednej pozycji w raporcie.

Zakres pozostałych badań podstawowych i rozszerzonych opisano w artykule jakie badania obejmuje Moje Zdrowie.

Jak przygotować się do badania anty-HCV

Anty-HCV oznacza się najczęściej w próbce krwi żylnej. Sam test przeciwciał zwykle nie wymaga pozostawania na czczo. Jeżeli pobranie obejmuje również glukozę, triglicerydy, insulinę na czczo lub inne oznaczenia, należy zastosować przygotowanie właściwe dla całego pakietu.

Przed badaniem należy przekazać lekarzowi lub personelowi laboratorium informację o:

dacie możliwego kontaktu z krwią lub innym materiałem potencjalnie zakaźnym;
wcześniejszych wynikach anty-HCV i HCV RNA;
przebytym leczeniu zakażenia HCV;
chorobach i lekach wpływających na układ odpornościowy.

Leków nie odstawia się samodzielnie. W przypadku badań wykonywanych podczas bilansu rozstrzygająca pozostaje instrukcja POZ lub punktu pobrań.

Jeżeli lekarz dołączył APTT do oceny krzepnięcia, jest to osobne oznaczenie. Jego wynik nie potwierdza ani nie wyklucza zakażenia HCV i nie zastępuje badania HCV RNA po reaktywnym anty-HCV.

Kiedy badanie profilaktyczne nie powinno opóźniać konsultacji

Możliwe narażenie zawodowe, zakłucie używaną igłą albo kontakt uszkodzonej skóry z cudzą krwią wymaga szybkiej oceny medycznej. Nie należy czekać w takiej sytuacji na kolejną edycję bilansu ani samodzielnie dobierać terminu jednego testu.

Taka pilna ścieżka po ekspozycji nie jest tym samym co rutynowe badania medycyny pracy — wstępne, okresowe lub kontrolne. Nie należy odkładać oceny narażenia do terminu badania okresowego.

Konsultacji wymaga również postępowanie po otrzymaniu wyniku. Prawidłowy następny krok zależy od rodzaju testu, czasu od możliwego zakażenia i stanu zdrowia. Przesiewowe anty-HCV rozpoczyna diagnostykę, ale jej nie kończy.