Jak pobrać próbkę kału do badania - instrukcja

Próbkę kału pobiera się do czystego, przeznaczonego do danego badania pojemnika albo do specjalnego zestawu z próbnikiem. Materiał nie powinien mieć kontaktu z wodą z toalety, moczem, papierem ani środkiem czyszczącym. Liczba próbek, ich objętość, temperatura przechowywania i czas dostarczenia zależą od rodzaju badania, dlatego instrukcja laboratorium ma pierwszeństwo przed ogólnym poradnikiem.

Najważniejsze informacje

Najpierw sprawdź, czy laboratorium wymaga zwykłego pojemnika, pojemnika z podłożem czy dedykowanego zestawu.
Oddaj kał na czystą, suchą powierzchnię, a nie bezpośrednio do pojemnika z wodą.
Pobierz tylko ilość wskazaną w instrukcji, używając łopatki albo próbnika dołączonego do zestawu.
Szczelnie zamknij i opisz pojemnik, a następnie dostarcz go w podanym czasie i warunkach.
Nie pobieraj próbki zanieczyszczonej moczem, wodą, detergentem lub krwią z innego źródła.

Czego potrzebujesz do pobrania próbki kału

Właściwy zestaw zależy od zleconego badania. Posiew, badanie pasożytnicze, oznaczenie kalprotektyny i test FIT mogą wymagać innych pojemników oraz innej ilości materiału. Pojemnik powinien pochodzić z laboratorium, przychodni albo apteki i być przeznaczony do danego rodzaju próbki.

Przed rozpoczęciem przygotuj:

zestaw otrzymany z placówki lub jałowy pojemnik z łopatką;
czystą, suchą podkładkę do oddania stolca, na przykład papierowy wkład zakładany na muszlę albo osobne, czyste naczynie — nie jest to pojemnik na próbkę;
rękawiczki jednorazowe;
etykietę lub dane wymagane przez laboratorium;
woreczek do bezpiecznego transportu zamkniętego pojemnika.

Pojemnika nie należy myć, wyparzać ani przepłukiwać. Takie postępowanie może wprowadzić wodę lub detergent i zmienić próbkę.

Jak pobrać kał do badania krok po kroku

Przeczytaj instrukcję zestawu. Sprawdź liczbę próbek, sposób pobrania, wymagane oznaczenie i dopuszczalny czas transportu.
Opróżnij pęcherz moczowy. Zmniejszy to ryzyko zanieczyszczenia materiału moczem.
Oddaj stolec na czystą i suchą powierzchnię. Nie pobieraj materiału bezpośrednio z wody w muszli klozetowej.
Pobierz wskazaną ilość. Łopatką nabierz materiał z kilku miejsc stolca, zwłaszcza gdy widoczna jest domieszka śluzu lub inna niejednorodna część. W zestawie FIT użyj rowkowanego próbnika dokładnie tak, jak opisano w instrukcji.
Szczelnie zamknij pojemnik. Nie wypełniaj go ponad ilość wskazaną przez laboratorium.
Opisz próbkę. Umieść wymagane dane i godzinę pobrania, jeżeli placówka tego oczekuje.
Umyj ręce. Zamknięty pojemnik umieść w osobnym woreczku transportowym.
Dostarcz materiał zgodnie z instrukcją. Nie zakładaj samodzielnie, że każdą próbkę można przechować przez noc w lodówce.

Instrukcje laboratoriów publicznych podkreślają konieczność użycia właściwego pojemnika, unikania zanieczyszczenia i szybkiego przekazania materiału^1,2. Szczegółowe wymagania tych instrukcji dotyczą jednak konkretnych badań, dlatego nie należy przenosić ich automatycznie na każdy test kału.

Jak pobrać próbkę do testu FIT-OC

Zestaw FIT zawiera zwykle zamkniętą probówkę z płynem i zakrętkę połączoną z próbnikiem. Rowkowaną końcówką dotyka się powierzchni stolca w miejscach wskazanych w instrukcji, po czym próbnik umieszcza się z powrotem w probówce. Do pojemnika nie wkłada się dużej porcji kału.

Próbki nie należy pobierać podczas widocznego krwawienia z dróg rodnych albo moczowych. W razie aktywnego krwawienia z odbytu termin i cel badania trzeba omówić z placówką. Nie powinno się natomiast odraczać konsultacji objawów tylko po to, aby wykonać przesiew.

Test FIT-OC może zostać zaplanowany u osób powyżej 50. roku życia w ramach programu Moje Zdrowie^4,3. Informacje o jego znaczeniu i dalszym postępowaniu zawiera artykuł test FIT-OC na krew utajoną w kale.

Ile próbek należy pobrać

Nie istnieje jedna prawidłowa liczba dla wszystkich badań kału. Jednorazowy test FIT, badanie bakteriologiczne i diagnostyka pasożytnicza mają odmienne procedury. Zlecenie kilku próbek może obejmować pobrania z różnych dni, ale dotyczy to wyłącznie wybranych badań.

Jeżeli informacja na skierowaniu, pojemniku i ulotce jest niejasna, należy skontaktować się z laboratorium przed pobraniem. Jeden telefon pozwala zwykle uniknąć odrzucenia próbki i konieczności pobrania jej po raz drugi.

Jak przechowywać i przewieźć próbkę

Materiał najlepiej przekazać możliwie szybko. Dokładny czas oraz temperatura zależą od metody i zastosowanego podłoża transportowego. Część próbek wymaga chłodzenia, a część zestawów ma stabilizator i powinna być przechowywana według innych zasad.

Podczas transportu pojemnik powinien pozostawać szczelny, ustawiony pionowo i zabezpieczony w woreczku. Próbki nie należy przewozić razem z żywnością ani pozostawiać w nagrzanym samochodzie. Informację o przekroczeniu czasu lub niewłaściwej temperaturze należy przekazać laboratorium zamiast ukrywać problem.

Kiedy próbka może zostać odrzucona

Laboratorium może odmówić wykonania badania, gdy pojemnik jest nieodpowiedni, nieszczelny lub nieopisany, materiał został zanieczyszczony albo dotarł zbyt późno. Odrzucenie próbki chroni wiarygodność wyniku i zwykle oznacza konieczność ponownego pobrania według przekazanej instrukcji.

Wątpliwości warto wyjaśnić przed wypróżnieniem, szczególnie gdy badanie ma być wykonane u dziecka, osoby korzystającej z pieluchy, osoby ze stomią albo pacjenta z ograniczoną samodzielnością. Placówka może wtedy wskazać bezpieczną technikę właściwą dla konkretnej sytuacji.