Jak przygotować się do mammografii?

Mammografia nie wymaga pozostawania na czczo ani zmiany leków. Najważniejsze przygotowanie dotyczy skóry: w dniu badania nie należy nakładać dezodorantu, talku, pudru, kremu ani balsamu na piersi i pod pachy. Warto zabrać wcześniejsze obrazy oraz opisy badań piersi, ponieważ porównanie w czasie pomaga radiologowi¹.

Checklista przed mammografią

Podczas umawiania terminu

Powiedz o ciąży lub jej możliwości.
Zgłoś implanty piersi, niedawny zabieg, biopsję albo leczenie onkologiczne.
Zapytaj o potrzebne dokumenty i formę wcześniejszych obrazów.
Jeżeli piersi są bardzo wrażliwe przed miesiączką, rozważ termin w pierwszej części cyklu.

W dniu badania

Umyj skórę, ale nie stosuj kosmetyków na piersi i pod pachami.
Załóż wygodne, dwuczęściowe ubranie, które łatwo zdjąć od pasa w górę.
Nie zakładaj naszyjnika ani długiej biżuterii w okolicy klatki piersiowej.
Zabierz dokument tożsamości oraz wcześniejsze zdjęcia, opisy USG, mammografii i biopsji.
Przyjdź kilka minut wcześniej, aby spokojnie wypełnić ankietę.

Dlaczego dezodorant i talk mogą przeszkadzać

Drobiny kosmetyków mogą być widoczne na zdjęciu rentgenowskim i przypominać drobne zwapnienia. Skutkiem bywa konieczność dodatkowej oceny lub ponownego wykonania obrazu. Zalecenie dotyczy również balsamu, kremu, pudru i perfum nakładanych na górną część ciała².

Jeżeli kosmetyk został użyty przez pomyłkę, należy powiedzieć o tym personelowi. Pracownia wskaże możliwość umycia skóry albo inny sposób postępowania.

Jaki dzień cyklu wybrać

Mammografię można wykonać niezależnie od dnia cyklu, jeżeli istnieje wskazanie i pracownia nie zaleciła inaczej. U osób miesiączkujących pierwsza część cyklu bywa wygodniejsza, ponieważ piersi są wtedy często mniej tkliwe. Narodowy Instytut Onkologii wskazuje orientacyjnie 5.–12. dzień cyklu¹.

Termin nie powinien opóźniać diagnostyki objawu. Wyczuwalny guzek, krwisty wyciek z brodawki lub nową zmianę wyglądu piersi należy zgłosić lekarzowi bez oczekiwania na dogodną fazę cyklu.

Co zabrać z poprzednich badań

Najbardziej przydatne są wcześniejsze zdjęcia mammograficzne wraz z opisem. Jeżeli były wykonywane USG, biopsja, operacja albo leczenie piersi, warto zabrać również te dokumenty. Porównanie pozwala ocenić, czy obraz pozostaje stabilny, czy pojawiła się zmiana wymagająca wyjaśnienia.

Dokumentację cyfrową należy przygotować w formacie akceptowanym przez placówkę. Sam podgląd fotografii wyniku w telefonie może być niewystarczający do porównania obrazów diagnostycznych.

Implanty, ograniczona ruchomość i ból

Implant nie wyklucza mammografii, ale wymaga zastosowania odpowiednich projekcji i ostrożnego ułożenia. Informację trzeba przekazać już podczas rejestracji. Podobnie należy zgłosić niedawną operację, biopsję, bliznę, ograniczenie ruchu barku lub znaczną bolesność².

Personel dobiera technikę do możliwości pacjentki. Ucisk jest potrzebny do uzyskania czytelnego obrazu, ale należy na bieżąco sygnalizować ból i trudność w utrzymaniu pozycji.

Czy potrzebne jest skierowanie

W programie profilaktyki raka piersi skierowanie nie jest potrzebne⁴. Trzeba natomiast spełnić kryteria programu: wiek 45–74 lata oraz brak mammografii profilaktycznej w ciągu ostatnich dwóch lat³. Badanie diagnostyczne poza programem może wymagać skierowania, zależnie od miejsca i wskazania.

Zasady kwalifikacji, przebieg i zapis opisano w artykule mammografia na NFZ.