Spirometria: jak wygląda badanie oddechu i jak się przygotować

Spirometria mierzy ilość powietrza wydychanego z płuc oraz szybkość jego przepływu. Podczas badania wykonuje się kilka maksymalnie głębokich wdechów i silnych, długich wydechów przez ustnik. Wiarygodność wyniku zależy od szczelnego objęcia ustnika, prawidłowej pozycji i pełnej współpracy z personelem.

Najważniejsze informacje

• Badanie jest nieinwazyjne i zwykle trwa kilkanaście minut.
• Klips na nos zapobiega ucieczce powietrza przez nos.
• Manewr powtarza się kilka razy, aby sprawdzić powtarzalność wyniku.
• Leków wziewnych nie odstawia się bez instrukcji lekarza lub pracowni.
• Przez dwie godziny przed badaniem należy unikać obfitego posiłku².
• Spirometria jest elementem programu profilaktyki POChP u części palących osób w wieku 40–65 lat¹.

Jak przebiega spirometria

Badanie wykonuje się najczęściej na siedząco. Po założeniu klipsa na nos pacjent szczelnie obejmuje jednorazowy ustnik. Na polecenie personelu nabiera maksymalnie dużo powietrza, a następnie wydmuchuje je możliwie szybko, mocno i długo.

Najtrudniejsze jest kontynuowanie wydechu mimo wrażenia, że w płucach nie ma już powietrza. Osoba prowadząca badanie głośno instruuje i zachęca, ponieważ przedwczesne zakończenie manewru zaniża część pomiarów. Próby powtarza się do uzyskania technicznie poprawnych, zbliżonych zapisów.

Spirometria podstawowa i próba rozkurczowa

W spirometrii podstawowej pomiar wykonuje się bez podania leku. Próba rozkurczowa obejmuje kolejny pomiar po inhalacji leku rozszerzającego oskrzela. Porównanie pomaga lekarzowi ocenić zmianę przepływu powietrza po leku².

Sama poprawa albo brak poprawy nie powinna być interpretowana przez pacjenta bez kontekstu. Rozpoznanie uwzględnia objawy, wywiad, jakość manewru i pozostałe badania.

Jak przygotować się do spirometrii

W dniu badania warto założyć luźne ubranie, które nie uciska klatki piersiowej ani brzucha. Przed pomiarem należy odpocząć i unikać intensywnego wysiłku. Palenie bezpośrednio przed badaniem może wpływać na drogi oddechowe, dlatego odstęp powinien zostać ustalony według instrukcji pracowni.

Leki wziewne stanowią najważniejszą kwestię organizacyjną. Pracownia może zalecić czasowe pominięcie określonego preparatu, ale decyzja zależy od celu badania i rodzaju leku. Jeżeli instrukcji nie przekazano, należy zadzwonić przed wizytą, a nie odstawiać leczenie samodzielnie.

Kiedy badanie może zostać przełożone

Ostre zakażenie dróg oddechowych, niedawny zabieg, silny ból w klatce piersiowej, odkrztuszanie krwi, tętniak albo świeży incydent sercowo-naczyniowy wymagają oceny bezpieczeństwa przez lekarza. Informację o tych sytuacjach trzeba zgłosić przed rozpoczęciem manewrów.

Silny kaszel może utrudnić uzyskanie poprawnej próby. Personel decyduje, czy odpocząć, zmodyfikować przebieg, czy przełożyć badanie.

Co mierzy wynik

Raport zawiera między innymi objętość powietrza wydmuchaną w określonym czasie oraz całkowitą natężoną pojemność życiową. Aparat porównuje pomiary z wartościami należnymi wyliczanymi na podstawie danych takich jak wiek, płeć i wzrost.

Ocena wymaga sprawdzenia jakości technicznej. Nieprawidłowa krzywa może wynikać z choroby, ale także z kaszlu, nieszczelności ustnika albo zbyt krótkiego wydechu. Lekarz interpretuje zapis, a nie pojedynczą liczbę odczytaną z wydruku.

Spirometria w programie POChP

Bezpłatny program chorób odtytoniowych przewiduje badanie u zakwalifikowanych palaczy w wieku 40–65 lat, którzy nie mieli spirometrii w programie w ciągu 36 miesięcy i nie mają już rozpoznanej POChP, przewlekłego zapalenia oskrzeli ani rozedmy¹. Szczegóły zapisów zawiera poradnik program profilaktyki POChP.

Prawidłowa spirometria nie oznacza, że palenie jest bezpieczne. Zaprzestanie używania tytoniu pozostaje najważniejszym działaniem ograniczającym ryzyko chorób płuc³.