Szczepienie przeciw grypie dorosłych 2026: kiedy, gdzie i jak działa refundacja

Szczepienie przeciw grypie zaleca się dorosłym co roku, ponieważ skład szczepionki jest aktualizowany na kolejny sezon, a ochrona z czasem słabnie. Najlepiej przyjąć dawkę na początku sezonu jesienno-zimowego, ale późniejsze szczepienie nadal może być zasadne, gdy wirus krąży. Program Szczepień Ochronnych na 2026 rok zaleca szczepienie wszystkim osobom od ukończenia 6. miesiąca życia bez przeciwwskazań, ze szczególnym uwzględnieniem grup ryzyka¹.

Najważniejsze informacje

• Dorosłym podaje się zwykle jedną dawkę w każdym sezonie.
• Początek sezonu, najczęściej wrzesień–listopad, jest dogodnym terminem, ale nie jedynym możliwym.
• Szczepienie można wykonać w POZ albo aptece mającej umowę z NFZ.
• W aptece NFZ finansuje kwalifikację i podanie osobie dorosłej. Cena samej szczepionki zależy od uprawnienia refundacyjnego³.
• Aktualny poziom odpłatności trzeba sprawdzić na recepcie i w obowiązującym wykazie refundacyjnym.

Kiedy zaszczepić się przeciw grypie

Ochrona rozwija się po szczepieniu, dlatego warto przyjąć dawkę przed okresem największej liczby zachorowań. Pacjent.gov.pl wskazuje jedną dawkę raz w roku, najlepiej na początku sezonu grypowego².

Przekroczenie początku jesieni nie oznacza, że jest za późno. Szczepienie można wykonać również w trakcie sezonu, jeżeli nie ma przeciwwskazań i spodziewane jest dalsze krążenie wirusa. Termin warto omówić z osobą kwalifikującą, szczególnie przed planowanym zabiegiem lub przy leczeniu wpływającym na odporność.

Kto szczególnie powinien rozważyć szczepienie

Program Szczepień Ochronnych wymienia między innymi osoby powyżej 50. roku życia, zwłaszcza po 65. roku życia, osoby z chorobami przewlekłymi, kobiety w ciąży, pracowników ochrony zdrowia oraz osoby mające bliski kontakt z niemowlętami, seniorami lub przewlekle chorymi¹.

Szczepienie jest zalecane szerzej niż tylko tym grupom. Indywidualną kwalifikację przeprowadza lekarz, pielęgniarka lub uprawniony farmaceuta.

Szczepienie w aptece czy w przychodni

Osoba pełnoletnia może zaszczepić się w aptece, która podpisała umowę z NFZ i prowadzi szczepienia. Farmaceuta może wystawić receptę, przeprowadzić kwalifikację i podać preparat zgodnie z uprawnieniami. Aktualną mapę aptek publikuje pacjent.gov.pl⁴.

Szczepienie jest dostępne również w POZ. Przed wizytą warto zapytać, czy placówka ma preparat na miejscu, czy należy wcześniej zrealizować receptę, oraz jak wygląda przechowywanie i transport.

Szczepienie przeciw grypie i COVID-19 podczas jednej wizyty

W sezonie jesienno-zimowym można przy okazji zaszczepić się także przeciw COVID-19. Pacjent.gov.pl zaleca łączenie obu szczepień, a szczepionkę przeciw COVID-19 można podać w czasie tej samej wizyty co inne szczepionki, bez zachowywania odstępu⁵.

Szczepienie przeciw COVID-19 jest bezpłatne dla wszystkich ubezpieczonych w NFZ i nie wymaga e-skierowania. Na szczepienie zapisuje się bezpośrednio w przychodni POZ albo w aptece prowadzącej szczepienia. W aptece mającej umowę z NFZ szczepią się osoby pełnoletnie. Przed szczepieniem nie trzeba już wypełniać kwestionariusza oceny zdrowia⁵.

Szczepienie przeciw COVID-19 jest szczególnie zalecane osobom powyżej 60 lat, osobom z chorobami współistniejącymi, kobietom w ciąży, pracownikom ochrony zdrowia oraz pensjonariuszom placówek opieki długoterminowej i ich opiekunom. U osób z ciężkim niedoborem odporności o szczepieniu decyduje lekarz⁵.

Co jest bezpłatne, a za co można zapłacić

W aptekach z umową NFZ kwalifikacja i podanie szczepionki dorosłemu są finansowane publicznie. Sama szczepionka może być bezpłatna, częściowo refundowana albo pełnopłatna zależnie od wieku, wskazania, produktu i aktualnej listy refundacyjnej³.

Określenie „bezpłatne szczepienie” bywa więc nieprecyzyjne. Przed realizacją recepty należy sprawdzić odpłatność konkretnego preparatu. Zasady refundacji zmieniają się w kolejnych obwieszczeniach Ministra Zdrowia, dlatego przed każdym sezonem warto potwierdzić aktualny poziom odpłatności w aptece lub u osoby wystawiającej receptę.

Kiedy przełożyć szczepienie

Umiarkowana lub ciężka ostra choroba z gorączką może być powodem przełożenia terminu. Łagodne przeziębienie nie zawsze jest przeciwwskazaniem, ale decyzję podejmuje osoba kwalifikująca. Trzeba zgłosić wcześniejszą ciężką reakcję alergiczną po szczepionce oraz wszystkie istotne choroby i leki.

Najczęstsze odczyny obejmują ból w miejscu wkłucia, zmęczenie i krótkotrwałe pogorszenie samopoczucia. Objawy ciężkiej reakcji alergicznej, takie jak trudność w oddychaniu i szybko narastający obrzęk, wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

Czy szczepionka może wywołać grypę

Inaktywowana szczepionka podawana we wstrzyknięciu nie zawiera zdolnego do namnażania wirusa grypy i nie może wywołać choroby grypowej. Możliwe są krótkotrwałe reakcje układu odpornościowego, a zakażenie innym wirusem oddechowym w podobnym czasie może zostać błędnie przypisane szczepieniu.

Szczepienie nie chroni przed każdym przeziębieniem i nie daje stuprocentowej ochrony przed grypą. Jego celem jest zmniejszenie ryzyka zachorowania i ciężkiego przebiegu.